Karmienie przez sondę/
zgłębnik - poruszymy dziś ten temat i spróbuję możliwie najpełniej krok
po kroku wyjaśnić temat tego właśnie karmienia. Schemat na obrazku
pokazuje sondę zakładaną przez nos i bezpośrednio do żołądka.
 |
| grafika ze strony wikipedia.pl |
Czym
jest zgłębnik (sonda) - prosto mówiąc to rurka (silikonowa bądź
sztywna), którą zakłada się pacjentowi przez nos lub jamę brzuszną do
żołądka lub jelita w celu karmienia go. Niestety dla wielu osób jest to
jedyna dostępna forma przyjmowania posiłków i płynów.
WAŻNE!
Wszystkie posiłki podawane do sondy muszą mieć formę półpłynną (zmiksowaną) i płynną.
Sonda
może być zakładana na okres karmienia lub pozostawiona na dłużej w
zależności od zaleceń lekarza. Ten rodzaj żywienia stosuje się u
pacjentów, którzy z różnych przyczyn nie mogą spożywać posiłków w sposób
tradycyjny.
Zazwyczaj zakłada się sondę w przypadku:
• zaburzeń połykania
• chorób psychicznych, np. jadłowstręt psychiczny;
• stanów zaburzeń przytomności;
• zaburzeń spowodowanych chemio- i radioterapią, np. brak apetytu, uporczywe wymioty;
• zmian neurologicznych powstałych wskutek urazu lub cho¬roby.
Bardzo często niestety obserwuje się, że rodziny osób karmionych w ten sposób nie zostały do tego odpowiednio przygotowane. Nie znają zasad zachowania higieny, nie wiedzą jakie mogą być niebezpieczne następstwa niezachowania zasad karmienia, nie wiedzą jaką bezpieczną konsystencję powinien mieć posiłek. Warto wszelkie wątpliwości konsultować z lekarzem lub pielęgniarką, która zakłada zgłębnik.
Powikłania w wyniku karmienia sondą:
• Wysychanie i pękanie błony śluzowej jamy nosowej, gardła i jamy ustnej.
• Stany zapalne jamy nosowej, gardła, uszu.
• Uszkodzenie ściany naczyń krwionośnych (w przypadku żylaków przełyku może to doprowadzić do masywnego krwotoku).
• Przedziurawienie przełyku, któremu sprzyja obecność uchyłków, zwężeń przełyku.
• Powstawanie nadżerek, odleżyn wzdłuż przebiegu zgłębnika w jamie nosowej, gardle, przełyku.
• Ostre zapalenie zatok powstające w wyniku zatkania; przez zgłębnik ujścia zatoki, które może doprowadził powikłań następczych (zapalenia ucha środkowego, ropnia mózgu).
• Zapalenie przełyku powstające w sprzyjających warunkach, np. wyniszczenia pacjenta, uporczywych wymiotów.
• Zapętlenie zgłębnika powstające w wyniku stosowania; cienkiego i elastycznego przewodu.
• Zatkanie zgłębnika - może powstać w wyniku podawania; zbyt gęstego pokarmu lub sondy po zakończeniu karmienia.
• Wprowadzenie zgłębnika do dróg oddechowych.
• Przypadkowe usunięcie zgłębnika przez pacjenta
• Zakażenie posiłku - może do niego dojść w wyniku roz¬woju flory chorobotwórczej na skutek nieprawidłowego przechowywania mieszanek, ich przygotowywania, nie-przestrzegania zasad aseptyki.
• Zachłystowe zapalenie płuc powstające w wyniku przedo¬stania się treści żołądkowej do układu oddechowego
Zazwyczaj zakłada się sondę w przypadku:
• zaburzeń połykania
• chorób psychicznych, np. jadłowstręt psychiczny;
• stanów zaburzeń przytomności;
• zaburzeń spowodowanych chemio- i radioterapią, np. brak apetytu, uporczywe wymioty;
• zmian neurologicznych powstałych wskutek urazu lub cho¬roby.
Bardzo często niestety obserwuje się, że rodziny osób karmionych w ten sposób nie zostały do tego odpowiednio przygotowane. Nie znają zasad zachowania higieny, nie wiedzą jakie mogą być niebezpieczne następstwa niezachowania zasad karmienia, nie wiedzą jaką bezpieczną konsystencję powinien mieć posiłek. Warto wszelkie wątpliwości konsultować z lekarzem lub pielęgniarką, która zakłada zgłębnik.
Powikłania w wyniku karmienia sondą:
• Wysychanie i pękanie błony śluzowej jamy nosowej, gardła i jamy ustnej.
• Stany zapalne jamy nosowej, gardła, uszu.
• Uszkodzenie ściany naczyń krwionośnych (w przypadku żylaków przełyku może to doprowadzić do masywnego krwotoku).
• Przedziurawienie przełyku, któremu sprzyja obecność uchyłków, zwężeń przełyku.
• Powstawanie nadżerek, odleżyn wzdłuż przebiegu zgłębnika w jamie nosowej, gardle, przełyku.
• Ostre zapalenie zatok powstające w wyniku zatkania; przez zgłębnik ujścia zatoki, które może doprowadził powikłań następczych (zapalenia ucha środkowego, ropnia mózgu).
• Zapalenie przełyku powstające w sprzyjających warunkach, np. wyniszczenia pacjenta, uporczywych wymiotów.
• Zapętlenie zgłębnika powstające w wyniku stosowania; cienkiego i elastycznego przewodu.
• Zatkanie zgłębnika - może powstać w wyniku podawania; zbyt gęstego pokarmu lub sondy po zakończeniu karmienia.
• Wprowadzenie zgłębnika do dróg oddechowych.
• Przypadkowe usunięcie zgłębnika przez pacjenta
• Zakażenie posiłku - może do niego dojść w wyniku roz¬woju flory chorobotwórczej na skutek nieprawidłowego przechowywania mieszanek, ich przygotowywania, nie-przestrzegania zasad aseptyki.
• Zachłystowe zapalenie płuc powstające w wyniku przedo¬stania się treści żołądkowej do układu oddechowego
Zasady żywienia:
• Odżywianie przez zgłębnik w zakresie rodzaju, objętości i częstości podawania pożywienia odbywa się zgodnie ze zleceniami lekarza.
• Wykonywanie pielęgnacji jamy ustnej zawsze przed kar¬mieniem (np. w formie toalety), co zmniejsza odruchy wy¬miotne.
• Niepodawanie pokarmów o zmienionym wyglądzie (wy¬trącony osad, zmieniona barwa) .
• Karmienie przez zgłębnik powinno odbywać się w tych sa¬mych godzinach, w których pacjent przyjmował normal¬nie posiłki.
• Karmienie pacjenta 5-7 razy dziennie.
• Podawanie jednorazowo 200-300 ml pokarmu.
• Podawanie pokarmów i płynów o temperaturze około 30°C.
• Zapisywanie w dokumentacji ilości pokarmu podanego pacjentowi
• Podawanie pokarmu może odbywać się za pomocą strzykawki (o pojemności 20 ml, 50 ml lub 100 ml), lejka (50-100 ml) z szybkością 100 ml/5-10 minut, specjalnego worka lub butli zawieszanych na statywie 100 ml/10-15 minut, a w przypadku pompy odżywczej 100 ml/godzinę.
• Obserwowanie podczas trwania karmienia stanu świado¬mości pacjenta.
• Ograniczenie do minimum możliwości dostania się po¬wietrza do żołądka podczas karmienia, poprzez zamyka nie światła zgłębnika.
• Odżywianie przez zgłębnik w zakresie rodzaju, objętości i częstości podawania pożywienia odbywa się zgodnie ze zleceniami lekarza.
• Wykonywanie pielęgnacji jamy ustnej zawsze przed kar¬mieniem (np. w formie toalety), co zmniejsza odruchy wy¬miotne.
• Niepodawanie pokarmów o zmienionym wyglądzie (wy¬trącony osad, zmieniona barwa) .
• Karmienie przez zgłębnik powinno odbywać się w tych sa¬mych godzinach, w których pacjent przyjmował normal¬nie posiłki.
• Karmienie pacjenta 5-7 razy dziennie.
• Podawanie jednorazowo 200-300 ml pokarmu.
• Podawanie pokarmów i płynów o temperaturze około 30°C.
• Zapisywanie w dokumentacji ilości pokarmu podanego pacjentowi
• Podawanie pokarmu może odbywać się za pomocą strzykawki (o pojemności 20 ml, 50 ml lub 100 ml), lejka (50-100 ml) z szybkością 100 ml/5-10 minut, specjalnego worka lub butli zawieszanych na statywie 100 ml/10-15 minut, a w przypadku pompy odżywczej 100 ml/godzinę.
• Obserwowanie podczas trwania karmienia stanu świado¬mości pacjenta.
• Ograniczenie do minimum możliwości dostania się po¬wietrza do żołądka podczas karmienia, poprzez zamyka nie światła zgłębnika.
Przepłukanie zgłębnika po podaniu posiłku wodą (jej objętość nie może być większa od objętości podanego pokarmu) - BARDZO WAŻNE
Ważne!Zgłębnikowanie żołądka wykonuje osoba posiadająca kwalifikacje, tj. pielęgniarka lub lekarz. Sprawdzenie drożności sondy przed zaczęciem podawania posiłku przez podanie wody do rurki. Jeśli swobodnie spływa, rurka jest drożna. Jeśli nie należy ją wymienić. Skontrolowanie przed rozpoczęciem karmienia czy jesteśmy z sondą w żołądku a nie np. w układzie oddechowym przez zassanie strzykawką od karmienia treści żołądkowych. Jeśli treść się pojawia jesteśmy we właściwym miejscu.
Czynności karmienia przez sondę:
• Mycie rąk.
• Ocena stanu osoby, która będzie karmiona
• Mycie rąk.
• Ocena stanu osoby, która będzie karmiona
Przygotowanie na stanowisku do karmienia:
• serwetki jednorazowego użytku lub płócienne,
• l szklanka wody do płukania,
• strzykawka 50-100 ml, ewentualnie lejek, strzykawka (50-100 ml) do aspiracji treści żołądkowej,
• serwetki jednorazowego użytku lub płócienne,
• l szklanka wody do płukania,
• strzykawka 50-100 ml, ewentualnie lejek, strzykawka (50-100 ml) do aspiracji treści żołądkowej,
• zacisk metalowy lub plastikowy,
• rękawiczki ochronne,
• miska nerkowata,
• gaziki,
• cerata, ręcznik, podkład płócienny, gumowy
• rękawiczki ochronne,
• miska nerkowata,
• gaziki,
• cerata, ręcznik, podkład płócienny, gumowy
Czynności:
• przygotowanie płynnego posiłku i ogranie do w pojemniku z wodą do temp. 30'C (powyżej 40 stopni zetnie się białko)
• poinformowanie chorego co chcemy zrobić i co przygotowaliśmy do podania
- posadzenie chorego w pozycji półsiedzącej
- zabezpieczenie pościeli i odzieży przed ubrudzeniem
- wykonanie toalety jamy ustnej
- sprawdzenie czy sonda jest w żołądku
- sprawdzenie drożności sondy
- podanie posiłku przez zgłębnik, powoli (100ml/5-10min) pokarmu
- przepłukanie zgłębnika/ sondy wodą (nie więcej wody niż objętość posiłku)
- zamknięcie zgłębnika, zostawienie chorego na min.30 min w pozycji półsiedzącej
Ważne jest to, żeby samodzielnie nie próbować zakładać sondy, jeśli nie jesteśmy do tego przygotowani, bo grozi to poważnymi konsekwencjami w tym zachłyśnięciem, jeśli wprowadzimy sondę do układu oddechowego.
• przygotowanie płynnego posiłku i ogranie do w pojemniku z wodą do temp. 30'C (powyżej 40 stopni zetnie się białko)
• poinformowanie chorego co chcemy zrobić i co przygotowaliśmy do podania
- posadzenie chorego w pozycji półsiedzącej
- zabezpieczenie pościeli i odzieży przed ubrudzeniem
- wykonanie toalety jamy ustnej
- sprawdzenie czy sonda jest w żołądku
- sprawdzenie drożności sondy
- podanie posiłku przez zgłębnik, powoli (100ml/5-10min) pokarmu
- przepłukanie zgłębnika/ sondy wodą (nie więcej wody niż objętość posiłku)
- zamknięcie zgłębnika, zostawienie chorego na min.30 min w pozycji półsiedzącej
Ważne jest to, żeby samodzielnie nie próbować zakładać sondy, jeśli nie jesteśmy do tego przygotowani, bo grozi to poważnymi konsekwencjami w tym zachłyśnięciem, jeśli wprowadzimy sondę do układu oddechowego.
W
każdym mieście znajduje się poradnia żywienia właśnie dla pacjentów
jedzących przez sondę. Można tam uzyskać wszelką pomoc merytoryczna i
praktyczną, a także jeśli pacjent się kwalifikuje otrzymać gotowe
posiłki. Karmienie sondą wygląda na skomplikowane, ale wszystko to
kwestia wprawy. Nie należy się bać i przestrzegać zasad i nie powinno
być problemu z samodzielnym karmieniem. W sytuacji komplikacji,
wątpliwości i pytań odsyłam, jak zawsze do lekarza lub pielęgniarki!
